Okres okupacji niemieckiej w życiu Władysława Łukasiuka
Dodane przez cc_admin dnia Lipiec 18 2006 11:18:08
Okres okupacji niemieckiej w życiu Władysława Łukasiuka

   W wojnie obronnej 1939 r. Władysław Łukasiuk nie brał udziału, gdyż ze względu na swe kalectwo był zwolniony ze służby wojskowej. Natomiast od pierwszych miesięcy okupacji uczestniczył w konspiracyjnej pracy niepodległościowej. Już 4 II 1940 r. został zaprzysiężony jako żołnierz ZWZ (następnie AK). Występował pod pseudonimem „Młot II" (znany był jednak zazwyczaj po prostu jako „Młot"). Dowodził drużyną konspiracyjną w Mężeninie, do której należeli także pojedynczy mieszkańcy pobliskich wsi Lipno, Klimczyce i Michałowo gm. Sarnaki. Jego drużyna organizacyjnie należała do plutonu konspiracyjnego dowodzonego przez plut. Tadeusza Jakubskiego „Czarnego" (z Platerowa) wchodzącego w skład 8 kompanii utworzonej na terenie IX Ośrodka Sarnaki - Górki Obwodu AK Siedlce, dowodzonej od jesieni 1943 r. przez por. Józefa Leguta „Kita" (z Górek). Miała ona w perspektywie zostać rozbudowana do stanu pełnego plutonu. Liczyła kilkunastu zaprzysiężonych żołnierzy i była bardzo dobrze zorganizowana. Funkcję zastępcy „Młota" pełnił w konspiracji Edward Gregorczuk „Bonawentura" - mieszkaniec Mężenina. Żołnierzy osobiście zaprzysięgał plut. „Młot". Jak wspomina jeden z mężenińskich akowców, podczas przysięgi, która odbywała się w domu Wasieckiego „Młot" z krucyfiksem w ręce dyktował rotę przysięgi, zaprzysiężony powtarzał. Jedna z pierwszych zbiórek drużyny z Mężenina została przeprowadzona wiosną 1942 r. Kolejna, połączona z okresowym wyjściem drużyny w teren, miała miejsce zimą lub wiosną 1943 r. (brak dokładnej daty, działo się to w okresie "wysiedleń Zamojszczyzny"). Drużyna plut. "Młota" była terenową jednostką konspiracyjną i w związku z tym w zasadzie, poza wyjątkowymi przypadkami, nie uczestniczyła w bieżącej akcji zbrojnej, prowadzonej przez specjalne wydzielone grupy i oddziały. Niemniej jej żołnierze brali jednak udział w paru akcjach bojowych zarzqdzonych przez dowództwo Obwodu AK Siedlce, min. w uszkodzeniu mostku kolejowego na linii kolejowej Siedlce - Czeremcha. Najpoważniejszym przedsięwzięciem organizacyjnym, w którym uczestniczyła była "akcja V" polegająca na zbieraniu elementów niemieckich rakiet V-2 (słynnej "cudownej broni" Hitlera, która miała zmienić losy wojny). Od 20 IV do 7 V 1944 r. w rejonie Mężenina stwierdzono 19 prób ze wspomnianymi rakietami. Na ogół wybuchały w powietrzu (zbierano wówczas części), zaś w jednym przypadku rakieta, nie wybuchając, wpadła do Bugu. Została zabezpieczona i ukryta przez podkomendnych "Młota", a następnie jej istotne elementy drogq lotniczą dostarczono do Londynu. Można więc śmiało powiedzieć, że dzięki "Młotowi" i jego podkomendnym alianci szybko poznali tajniki "cudownej" broni Hitlera.
   Trzeba dodać, że niezależnie od wykonywania obowiqzków organizacyjnych w AK, Władysław Łukasiuk "Młot" w okresie okupacji brał udział w życiu społeczności Mężenina. Był jednym z założycieli Powszechnej Spółdzielni Rolniczo - Handlowej "Solidarność" w Mężeninie, powołanej w dniu 23 I 1944 r. Został jednogłośnie wybrany do Rady Nadzorczej Spółdzielni, w której pełnił funkcję przewodniczqcego. Zastępcq Łukasiuka we władzach spółdzielni został jego zastępca organizacyjny w AK - Edward Gregorczyk "Bonawentura".

Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski